मौद्रिक नीतिको मुख्य दिशा र उद्देश्यहरू
यो नयाँ मौद्रिक नीतिले लचिलो र सहज मौद्रिक नीति (flexible and accommodative monetary policy stance) अपनाएको छ। यसको प्राथमिक उद्देश्य मूल्य र बाह्य क्षेत्रको स्थायित्व कायम गर्नुका साथै दिगो आर्थिक विकासलाई प्रवर्द्धन गर्नु हो। यो नीति अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय आर्थिक तथा वित्तीय अवस्था, बैंकको चौथो रणनीतिक योजना, नेपाल सरकारको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को बजेट, र विभिन्न सरोकारवालाहरूको सुझावलाई ध्यानमा राखेर बनाइएको हो।
मुख्य ब्याजदरहरूमा समायोजन
नेपाल राष्ट्र बैंकले अर्थतन्त्रलाई प्रोत्साहन गर्न केही महत्वपूर्ण दरहरूमा समायोजन गरेको छ:
-
नीतिगत दर (policy rate) ५% बाट घटाएर ४.५% मा झारिएको छ।
-
बैंक दर (bank rate) ०.५ प्रतिशत बिन्दुले घटाएर ६.५% बाट ६% मा ल्याइएको छ।
-
निक्षेप संकलन दर (deposit collection rate) पनि ३% बाट घटाएर २.७५% मा झारिएको छ।
यी परिवर्तनहरूले वित्तीय मध्यस्थतालाई सस्तो बनाउने र समग्र मागलाई प्रोत्साहन गर्ने लक्ष्य राखेका छन्।
आर्थिक लक्ष्य र दृष्टिकोण
सरकारले आगामी आर्थिक वर्षका लागि महत्वाकांक्षी लक्ष्यहरू तोकेको छ:
-
सरकारले ६% कुल गार्हस्थ उत्पादन (GDP) वृद्धिदर हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
-
मुद्रास्फीति (inflation) लाई ५.५% भित्र राख्ने लक्ष्य छ।
-
विस्तारित मुद्रा आपूर्ति वृद्धि १३% र निजी क्षेत्रको कर्जा वृद्धि १२% रहने अनुमान गरिएको छ।
व्यक्ति र व्यवसायलाई प्रभाव पार्ने विशेष उपायहरू
मौद्रिक नीतिमा समावेश केही उपायहरू:
-
नेपाली यात्रुहरूको विदेशी मुद्रा सीमा $2,500 बाट $3,000 पुर्याइएको छ।
-
व्यक्तिगत मार्जिन कर्जा सीमा १५ करोडबाट २५ करोड रुपैयाँ।
-
पहिलो पटक घर खरिदकर्ताहरूलाई ३ करोडसम्मको कर्जा र सम्पत्ति मूल्यको ७०%-८०% सम्म कर्जा।
-
बैंकहरूलाई आवश्यक पुँजी वृद्धि गर्ने अनुमति।
-
नन-डेलिभरेबल फरवर्ड सीमा २०% बाट २५%।
-
ऊर्जा क्षेत्रमा ब्याजको पुँजीकरणको समीक्षा।
-
माइक्रोफाइनान्सलाई १५% भन्दा बढी लाभांश वितरणको समीक्षा।
-
"ग" वर्ग वित्त कम्पनीहरूका लागि निक्षेप परिचालनको प्रतिबन्ध हटाइने।
गैर-बैंकिंग सम्पत्ति (NBA) को अवस्था
NBA ले बैंकको जोखिम अवस्था झल्काउँछ। ग्लोबल आईएमई, हिमालयन, र एनआईसी एशिया बैंकहरूमा उच्च NBA देखिएको छ। नेपाल बैंक लिमिटेड र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमा तुलनात्मक रूपमा कम NBA छ। स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले शून्य NBA रिपोर्ट गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय र आन्तरिक आर्थिक सन्दर्भ
-
विश्वव्यापी मुद्रास्फीति घट्दो छ, केन्द्रीय बैंकहरू लचिलो नीतिमा फर्कंदै छन्।
-
युरोपेली केन्द्रीय बैंकले आठ पटक दर घटाएको छ।
-
घरेलु रूपमा मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा छ।
-
विप्रेषण, पर्यटन र निर्यातमा वृद्धिले विदेशी मुद्रा सञ्चिति बढेको छ।
वित्तीय स्थायित्व र उपभोक्ता संरक्षणका लागि पहलहरू
-
भुक्तानी प्रणालीलाई सुदृढ पार्ने योजना।
-
राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणाली रणनीति पुनरावलोकन।
-
नियामक स्यान्डबक्सको परिचय।
-
जोखिम आधारित सुपरिवेक्षण लागू।
-
दोस्रो वित्तीय क्षेत्र रणनीतिक योजना कार्यान्वयन।
-
सम्पत्ति शुद्धीकरण विरुद्ध कदम।
-
वित्तीय साक्षरता र उपभोक्ता संरक्षण प्रवर्द्धन।
निष्कर्ष
यो मौद्रिक नीतिले समष्टिगत स्थायित्व, वित्तीय समावेशीकरण, र डिजिटल अर्थतन्त्रलाई सघाउन ठोस मार्गचित्र प्रस्तुत गरेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सबै सरोकारवालाको सहभागिता र सहयोगको अपेक्षा राखेको छ।
आजको को लागि यति नै। आगामी हप्ता हामी पुनः आर्थिक विश्लेषणसहित प्रस्तुत हुनेछौं। सुन्नुभएकोमा धन्यवाद!
#MonetaryPolicy2082 #NepalEconomyWatch #NepalRastraBank #NRBPolicy2082 #NepalFinance #NepaliNews #GovernorPaudel #EconomicPolicyNepal #InflationNepal #GDPNepal #InterestRateNepal #NRBUpdate #FinancialLiteracyNepal
